تۆڕی مافه‌كانی مرۆڤی کوردستان

شبکه حقوق بشر کردستان در گزارش‌های ماهانه خود به بررسی موارد نقض حقوق بشر در کردستان و نقض حقوق شهروندان کُرد در دیگر مناطق و شهرهای ایران طی یک ماه گذشته می‌پردازد. این گزارش، حاصل بررسی اخبار و گزارش‌های منتشر شده توسط شبکه حقوق بشر کردستان و راستی‌آزمایی اخبار انتشار یافته از سوی دیگر نهادهای حقوق بشری و سایت‌های خبری است.

با توجه به ممنوعیت فعالیت سازمان‌های مستقل حقوق بشری در ایران و فشارهایی که بر قربانیان و متاثران از نقض حقوق بشر، خانواده‌ها و نزدیکان آن‌ها وجود دارد، دسترسی به اطلاعات کامل و دقیق درباره تمامی موارد نقض حقوق بشر با محدودیت‌های زیادی همراه است. بنا بر این آمار و اطلاعات ارائه ‌شده در این گزارش، همه موارد نقض حقوق بشر را در بر نمی‌گیرد.

بر اساس آمار ثبت‌شده، در آذرماه ۱۴۰۴، دست‌کم ۵ زندانی در زندان‌‌های نقده، ارومیه، ایلام و کرج اعدام شدند؛ یک شهروند با تیراندازی نیروهای مزبانی ترکیه در ماکو کشته شد و یک کودک نیر در نتیجه تیراندازی نیروهای نظامی زخمی شد؛ یک کولبر با تیراندازی نیروهای مرزبانی در مناطق مرزی شهرستان سرو‌اباد زخمی شد؛ ۳ شهروند به احکام قضایی حبس و یک زندانی سیاسی کُرد به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شد؛ دست‌کم ۶۵ نفر نفر از جمله یک کودک بازداشت شدند؛ دست‌کم دو زن توسط مردان خانواده کشته شدند؛ چهار زندانی به دلیل نامعلوم یا عدم رسیدگی پزشکی جان خود را از دست دادند و ۳ عضو انجمن صنفی معلمان کردستان- سقز به ستاد خبری اداره اطلاعات احضار و مورد بازجویی قرار گرفتند.

اعدام

دست‌کم ۵ زندانی به اتهام های «مواد مخدر» و «قتل عمد» در زندان‌های نقده٬ ارومیه٬ کرج و ایلام اعدام شدند.

قتل شهروندان

یک شهروند اهل ماکو به نام حسین دولت‌خواه در مناطق مرزی این شهرستان با تیراندازی نیروهای مرزبانی ترکیه کشته شد.

کولبران

یک کولبر به نام بختیار روزبه با تیراندازی نیروهای مرزبانی در مناطق مرزی استان کردستان زخمی شد.

صدور حکم

دست‌کم ۳ فعال محیط زیست اهل شهرهای سنندج٬ مهاباد و ارومیه  با اتهام‌های سیاسی از سوی دادگاه‌های انقلاب اسلامی و دیوان عالی کشور به حبس تعزیری محکوم شدند.

همچنین رامین زله٬ زندانی سیاسی کُرد که در زندان نقده به سر می‌برد، توسط شعبه ۱ دادگاه انقلاب اسلامی مهاباد به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شد.

در اواخر این ماه نیز حکم اعدام محراب عبدالله‌زاده، زندانی سیاسی کُرد، توسط شعبه ۹ دیوان عالی کشور تایید شد. همچنین حکم اعدام  وریشه مرادی، زندانی سیاسی کُرد، به دلیل نقض تحقیقات توسط شعبه ۹ دیوان عالی کشور نقض شد.

بازداشت‌ها

دست‌کم ۶۶ شهروند کُرد از جمله چند فعال فرهنگی و محیط زیست در استان‌های آذربایجان غربی٬ کردستان٬ خراسان شمالی٬ خراسان رضوی٬ کرمانشاه و ایلام توسط نهادهای امنیتی بازداشت شده‌اند. هفت نفر از افراد بازداشت شده از جمله ۳ عضو تیم رسانه‌ای «آوا میدیا» اقلیم کردستان عراق که در جریان پوشش رسانه‌ای جشنواره «بیت و حیران» در سردشت توسط نیروهای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران بازداشت شده بودند٬ آزاد شدند. یک نفر از افراد بازداشت شده جهت تحمل دوران حبس به زندان میاندوآب منتقل شد. دیگر افراد از جمله یک کودک ۱۶ ساله همچنان در بازداشت به سر می‌برند و اطلاعات دقیقی از وضعیت و محل نگهداری‌ آنها در دست نیست.

زن کشی

لیلا آذری، شهروند ساکن بوکان در آذربایجان غربی، توسط همسر سابق خود به قتل رسید. انگیزه این قتل «رد درخواست بازگشت به زندگی مشترک» اعلام شده است.

همچنین نیکو نظری ضرونی، اهل کوهدشت در استان لرستان، توسط پدر، برادر و عموی خود به قتل رسید. گفته می‌شود قاتلان پس از شکستن دست‌ها و پاهای او، با خوراندن سم، نیکو را را به قتل رساندند. خانواده مقتول ابتدا تلاش داشتند مرگ او را خودکشی جلوه دهند. انگیزه این قتل، مخالفت با طلاق نیکو از همسرش عنوان شده که بارها او را مورد خشونت قرار داده بود.

زندانیان سیاسی

ماموستا محمد خضرنژاد، روحانی با سابقه ۲۴ سال تجربه امامت جمعه و تدریس از زندان مرکزی سنندج به مرخصی استعلاجی اعزام شد. این روحانی کُرد پس از تأیید و گواهی چندین پزشک متخصص و همچنین تأیید پزشکی قانونی به مرخصی استعلاجی یک ماهه اعزام و در بیمارستان توحید سنندج بستری و تحت درمان و مراقبت‌های پزشکی فوری قرار گرفت.

قرار بازداشت خضر (شمال) رسول‌مروت، فعال مدنی و زندانی سیاسی سابق مجددا تمدید شد.

نایب عسکری، زندانی سیاسی کُرد که پنجمین سال از محکومیت پانزده ساله خود را در زندان مرکزی ارومیه سپری می‌کند، در اعتراض به محرومیت از حق ملاقات با خانواده و اعزام به مرخصی با دوختن لب‌هایش دست به اعتصاب غذا زد. وی پس از چند روز از اعلام اعتصاب غذا با دستور مسئولین زندان به سلول انفرادی منتقل شد.

جان‌باختن زندانیان به دلایل عدم رسیدگی پزشکی و…

نادر(شیردل) جامه‌شورانی، زندانی اهل کرمانشاه، پس از حدود ۲۰ سال حبس در زندان مرکزی کرمانشاه (دیزل‌آباد) جان خود را از دست داد. مسئولان زندان علت مرگ این زندانی را سکته اعلام کردند اما خانوادە او ضمن رد این ادعا، از مشکوک بودن مرگ وی خبر دادند.

کاوه احمدزاده، زندانی سیاسی سابق، که از چند ماه پیش به اتهام‌های جرائم مالی در زندان بوکان به سر می‌برد در اثر محرومیت از دسترسی به خدمات درمانی جان خود را از دست داد. وی پیش‌تر چندین بار به اتهام‌های سیاسی بازداشت و مجموعا حدود ۶ سال حبس را در زندان بوکان سپری کرده بود. وی از چند هفته پیش به آنفلوانزا مبتلا و با وجود وخامت وضعیت جسمی‌اش هیچ رسیدگی پزشکی به وضعیتش انجام نشده بود.

عبدالهادی شیخه‌پور، زندانی اهل سردشت، در حالی که محکومیت ۳ سال حبس خود را سپری کرده بود به دلیل عدم رسیدگی پزشکی در زندان مهاباد جان خود را از دست داد.

وحید عمری، زندانی جرایم مالی اهل سلماس که در زندان این شهر محکومیت خود را سپری می‌کرد، بر اثر عدم رسیدگی پزشکی جان باخت.

حقوق صنفی

سه عضو انجمن صنفی معلمان کردستان- سقز به نام‌های طاهر قادرزاده، سلیمان عبدی و احمد قادری، با شکایت دادستان این شهر با تشکیل پرونده قضایی به اتهام «اخلال در نظم عمومی» مواجه شدند. این سه فعال صنفی به ستاد خبری اداره اطلاعات سقز احضار و مورد بازجویی قرار گرفته‌اند.

موارد دیگر

جعفر میرزایی٬ شهروند اهل شوط استان آذربایجان غربی در تاریخ ۱۶ آذر توسط نیروهای انتظامی منطقه «یولاگردی» شهرستان شوط استان آذربایجان‌غربی هدف تیراندازی قرار گرفت که به به واژگونی این خودرو منجر شد. سه همراه وی که شهروند اهل افغانستان بودند درجا کشته و جعفر میرزایی٬ راننده این خودرو، در تاریخ ۲۸ آذر در اثر شدت جراحات در بیمارستان خوی جان خود را از دست داد.

ژیوار رحمانی ١٧ ساله اهل روستای «نیسانه» از توابع شهرستان پاوه در تاریخ ۱۸ آذر بدون اخطار قبلی هدف تیراندازی نیروهای نظامی قرار گرفت و به شدت زخمی شد. نیروهای گشت پاسگاه «ملاندر» وی را در نزدیکی این پاسگاه به ظن حمل کالای قاچاق در داخل ماشین بدون اخطار قبلی هدف تیراندازی قرار دادند. ژیوار رحمانی در این حادثه بر اثر اصابت گلوله به ناحیه شانه و پشت به شدت زخمی و چندین گلوله به خودروی وی اصابت کرده است. وی جهت مداوای پزشکی به بیمارستان طالقانی کرمانشاه منتقل و به دلیل خونریزی ریوی و اصابت گلوله به ناحیه نخاع در وضعیت وخیمی به سر می‌برد.