تۆڕی مافه‌كانی مرۆڤی کوردستان

شبکه حقوق بشر کردستان در گزارش‌های ماهانه خود به بررسی موارد نقض حقوق بشر در کردستان و نقض حقوق شهروندان کُرد در دیگر مناطق و شهرهای ایران طی یک ماه گذشته می‌پردازد. این گزارش، حاصل بررسی اخبار و گزارش‌های منتشر شده توسط شبکه حقوق بشر کردستان و راستی‌آزمایی اخبار انتشار یافته از سوی دیگر نهادهای حقوق بشری و سایت‌های خبری است.

با توجه به ممنوعیت فعالیت سازمان‌های مستقل حقوق بشری در ایران و فشارهایی که بر قربانیان و متاثران از نقض حقوق بشر، خانواده‌ها و نزدیکان آن‌ها وجود دارد، دسترسی به اطلاعات کامل و دقیق درباره تمامی موارد نقض حقوق بشر با محدودیت‌های زیادی همراه است. بنا بر این آمار و اطلاعات ارائه ‌شده در این گزارش، همه موارد نقض حقوق بشر را در بر نمی‌گیرد.

بر اساس آمار ثبت‌شده، در مردادماه ۱۴۰۴، چهار کولبر کشته و پنج نفر زخمی شدند؛ یک زندانی عقیدتی کُرد و دست‌کم ۲ زندانی دیگر به اتهام‌های «بغی»، «مواد مخدر» و «قتل عمد» اعدام شدند؛ هجده نفر به احکام قضایی محکوم شدند؛ دست‌کم ۱۳ نفر بازداشت شدند؛ دو شهروند کُرد با شلیک نیروهای حکومتی کشته شدند.

در پی تیراندازی نیروهای مرزبانی جمهوری اسلامی ایران در مناطق مرزی بانه و مریوان در استان‌ کردستان٬ چهار کولبر به نام‌های امین گردی٬ برزان صالحی٬ هیمن دانش و رحمان رسول زاده کشته و دست‌کم پنج کولبر دیگر نیز زخمی شدند.

حکم اعدام یک زندانی عقیدتی کُرد به نام مهدی اصغرزاده به اتهام «قیام مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران» در زندان ‌قزلحصار کرج اجرا شد. همچنین حکم اعدام دو دو زندانی دیگر به نام‌های امیرمحمد فاروقی و صفرعلی کیفری که پیشتر به اتهام‌های «مواد مخدر» و «قتل عمد» به اعدام محکوم شده بودند در زندانی مرکزی کرمان و قروه به اجرا درآمد.

دست‌کم ۲۰ شهروند، زندانی سیاسی سابق و شماری از اعضای انجمن‌های صنفی معلمان در شهرهای سقز، دهلران، دیواندره٬ سنندج، ارومیه و مهاباد طی احکام صادره از سوی دادگاه‌های انقلاب اسلامی، دادگاه کیفری٬ تجدیدنظر و همچنین هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری آموزش و پرور، به مجازات‌هایی چون حبس تعزیری، حبس تعلیقی٬ جریمه نقدی، اخراج از کار، انفصال دائم از خدمات دولتی، بازنشستگی اجباری، محرومیت از تصدی مشاغل حساس و تبعید محکوم شده‌اند.

در تاریخ ۸ مرداد حکم قطع چهار انگشت دست راست سه زندانی به نام‌های هادی رستمی، مهدی شرفیان و مهدی شاهیوند در زندان مرکزی ارومیه اجرا شد. پس از تزریق آمپول بی‌حسی، حکم قطع چهار انگشت دست راست این سه زندانی با استفاده از گیوتین اجرا شد. پس از اجرای حکم، آنان با آمبولانس به یکی از مراکز درمانی ارومیه منتقل و پس از چند ساعت پانسمان، بدون طی روند کامل درمانی، به بند پذیرش زندان مرکزی بازگردانده شدند.

دست‌کم ۱۳ شهروند کُرد، فعال مدنی و زندانی سیاسی سابق در استان‌های آذربایجان غربی و کردستان توسط نهادهای امنیتی بازداشت شده‌اند. یک نفر از این افراد برای اجرای حکم حبس به زندان مرکزی مهاباد منتقل شده‌ است. دیگر افراد همچنان در بازداشت به سر می‌برند و اطلاعات دقیقی از وضعیت و محل نگهداری‌ آنها در دست نیست. هوشیار شعبانی، زندانی سیاسی سابق اهل بانه بعد از آن که در اثر تیراندازی نیروهای امنیتی زخمی شده بود٬ بازداشت شده است.

در تاریخ یکم مردادماه، دو شهروند به نام‌های پژمان بدری و آرمان بیگلری، اهل شهرستان هلیلان در استان ایلام، در جریان تعقیب نیروهای انتظامی مورد هدف قرار گرفته و جان خود را از دست دادند. این دو نفر که از سوی نیروهای انتظامی تحت تعقیب بودند، بدون دریافت هرگونه هشدار قبلی و از فاصله نزدیک هدف تیراندازی قرار گرفته‌اند.

رحمان تابش، زندانی سیاسی اهل اشنویه که به تحمل ۱۶ ماه حبس تعزیری محکوم شده و اخیراً برای اجرای حکم به زندان اشنویه منتقل گردیده است، در وضعیت سلامتی نامناسبی قرار دارد و از حق دسترسی به خدمات درمانی محروم است. با وجود اینکه بهداری زندان اشنویه خواستار اعزام فوری وی به یک مرکز درمانی خارج از زندان شده اما مخالفت سازمان اطلاعات سپاه اشنویه را در پی داشته است.

مسئولان زندان قرچک و اوین، چهار زندانی سیاسی کُرد تبعه ترکیه به نام‌های روژدا سعدون، صفیه تورسو، فسیح کاراتاش و مظلوم آرلی را احضار کرده و به آنان اعلام کرده‌اند در صورتی که تعهدنامه‌ای مبنی بر تحویل فرزندان‌شان به خانواده‌های‌شان امضا نکنند، کودکان‌شان به سازمان بهزیستی منتقل خواهند شد. مسئولان زندان قرچک و اوین با احضار این زندانیان اعلام کرده‌اند که طبق مقررات، کودکان تنها تا دو سالگی می‌توانند در کنار مادران‌شان در زندان بمانند و اکنون که فرزندان آنها سه ‌ساله شده‌اند، یا باید خانواده برای تحویل آنان مراجعه کند و یا به سازمان بهزیستی سپرده خواهند شد.

محراب عبدالله‌زاده، زندانی سیاسی کُرد محکوم به اعدام و از بازداشت‌شدگان خیزش «ژن ژیان ئازادی» در ارومیه، در آستانه سومین سالگرد این خیزش همچنان در وضعیت بلاتکلیف در زندان مرکزی ارومیه به‌سر می‌برد. پرونده او در دی ‌ماه ۱۴۰۳ پس از اعتراض وکلا به حکم صادره، به شعبه ۹ دیوان عالی کشور ارجاع شد، اما تاکنون این شعبه حکمی صادر نکرده است. وی در مهر ماه ۱۴۰۳ توسط شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی ارومیه به ریاست قاضی نجف‌زاده، به اتهام «افساد فی‌الارض» و «مشارکت در قتل عمد» یک عضو بسیج به اعدام محکوم شد.

اشکان فهیم، نویسنده و فعال فرهنگی اهل مهاباد که در زندان این شهر به سر می‌برد، از چندین بیماری از جمله ناراحتی قلبی، سردرد زمن و حساسیت پوستی رنج می‌برد، اما به دلیل مخالفت وزارت اطلاعات از  دسترسی به خدمات درمانی و اعزام به مرخصی پزشکی محروم مانده است. این زندانی سیاسی در تابستان سال ۱۴۰۳ به مدت حدود ۳ ماه با موافقت شورای طبقه‌بندی زندان به بخش اشتغال به کار زندان منتقل و چند روز در هفته در مرخصی به سر می‌برد، اما از مهر سال گذشته به دلایل نامعلوم به داخل زندان برگردانده شده است. وی از حدود ۱۱ ماه پیش علی‌رغم داشتن چندین بیماری، از جمله بیماری پوستی که در زندان به آن مبتلا شده، و نیز تشدید بیماری قبلی و سرد مزمن، از دسترسی به خدمات درمانی و اعزام به مرخصی درمانی محروم مانده است.

برای دومین بار اعاده دادرسی ماشالله کرمی، پدر معترض اعدام شده خیزش انقلابی ژن، ژیان، ئازادی٬ محمدمهدی کرمی در دیوان عالی کشور رد شد.

سجاد حائری، نویسنده، کارگردان و مدرس زبان کُردی اهل ایلام و ساکن شهرستان دماوند، پس از احضار به شعبه ۳ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب اسلامی دماوند با اتهام جدید «تشویش اذهان عمومی از طریق نشر اکاذیب» مواجه و با قرار وثیقه به طور موقت آزاد شد.