تۆڕی مافه‌كانی مرۆڤی کوردستان

لە دەسپێکردنی خۆپیشاندانە جەماوەرییەکانەوە لە شارە جیاوازەکانی ئێراندا کە ڕۆژی ٧ی بەفرانباری ١٤٠٤ (٢٨ی دیسامبەری ٢٠٢٥) دەستی پێ کرد و دوای ١٠ ڕۆژ هێشتا هەر درێژەی هەیە، کۆماری ئیسلامیی ئێران وەکوو هەموو جارەکانی ڕابردوو دەستی داوەتە سەرکوتکردنی توندوتیژ و و دەستبەسەرکردنی بەربڵاوی ژمارەیەکی زۆر لە خۆپیشاندەران، بە شێوەیەک کە لە زۆربەی حاڵەتەکاندا هیچ زانیارییەک لەسەر چارەنووسی دەستبەسەرکراوان بەردەست نەکەوتووە.

بە گوێرەی ڕاپۆرت و زانیارییەکان، لانیکەم ٢٩ هاووڵاتیی ناڕازی و خۆپیشاندەر لە ناوچە جیاوازەکانی ئێران بە دەسڕێژی هێزە سەربازی و ئەمنییەکانی حکومەت کوژراون. لەم ژمارەیە، لانیکەم ۱۱ کەس خەڵکی شارەکانی مەڵکشایی، کرماشان، هەرسین، کووهدەشت و نوورئابادی دولفان لە پارێزگاکانی ئیلام، کرماشان و لوڕستان بوون. هەروەها ژمارەیەکی زۆر لە خۆپیشاندانەکانی ئەم شارانە و ناوچەکانی تری ئێراندا بە چەکی شەڕ و ساچمەزەن و هەروەها بە باتوون (باتووم) بریندار بوون.

تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان تا ئێستە توانیویەتی ناسنامە و زانیاریی لانیکەم ٢٠٠ هاووڵاتیی دەستبەسەرکراوی کورد لە پارێزگاکانی ئیلام، کرماشان، لوڕستان، کوردستان، تاران و خوراسانی باکوور تۆمار بکات. بەڵام مەزەندەکان وا نیشان دەدەن ژمارەی ڕاستەقینەی دەستبەسەرکراون زۆر زیاتر لەوەیە. بە هۆی دۆخی تایبەتی ئەمنی و گوشاری دامودەزگا ئەمنییەکانەوە بۆ سەر بنەماڵەکان بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی زانیاری و هەواڵەکان، نەمانتوانیوە ناونیشان و زانیاریی تەواوی سەرجەم دەستبەسەرکراون بەدەست بهێنین.

ژمارەیەکی بەرچاو لە دەستبەسەرکراوان منداڵان و مێرمنداڵانی خوار ١٨ ساڵن. تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان تا ئێستە تەنها توانیویەتی ناو و زانیاریی ٢٠ منداڵ و مێرمنداڵی دەستبەسەرکراو لە پارێزگاکانی ئیلام، کرماشان و کوردستاندا تۆمار بکات. هاوکات شۆرای هەماهەنگیی ڕێکخراوە پیشەییەکانی مامۆستایانی ئێران ڕایگەیاندووە کە هەرتەنها لە خۆپیشاندانەکانی شاری هەرسینی کرماشاندا لانیکەم ١٠٠ منداڵی قوتابی دەستبەسەر کراون.

هەروەها لانیکەم دوو هاووڵاتی، لەوانە منداڵێک، کە لە خۆپیشاندانەکانی کرماشاندا دەستبەسەر و دواتر ئازاد کرابوون، بە تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستانیان ڕاگەیاندووە کە لە کاتی دەستبەسەربووندا لە لایەن هێزەکانی یەکەی تایبەتەوە ڕووبەڕووی هەراسانکردن و ئازاری سێکسی بوونەتەوە.

هاوکات هێزەکانی سوپای پاسداران، پۆلیسی ئەمنییەت و وەزارەتی ئیتلاعات لە شارەکانی کووهدەشت، نوورئاباد، هەرسین، دەڕەشار، کرماشان، ئاودانان، ئیلام و سەراوڵە سەدان هاوڵاتییان بەبێ مۆڵەتی یاسایی دەستبەسەر کردووە. بنەماڵەی هەندێ لەم هاووڵاتیانە لە وتووێژ لەگەڵ تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستاندا ڕایانگەیاندووە کە هەموویان بەبێ مۆڵەتی یاسایی و بە شێوەیەکی توندوتیژ دەستبەسەر کراون و بنەماڵەکان هیچ زانیارییەکیان لەسەر چارەنووس و بارودۆخ و شوێنی ڕاگرتنی منداڵەکانیان بەردەست نەکەوتووە.

تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان هەروەها زانیاریی بە دەست هێناوە کە ڕۆژی هەینی ١٢ی بەفرانباری ١٤٠٤ (٢ی ژانڤییەی ٢٠٢٦) لانیکەم ٦٠ هاووڵاتیی دەستبەسەرکراوی شارە جیاوازەکانی پارێزگای ئیلام ڕەوانەی دەستبەسەرگەی کاتیی زیندانی ناوەندیی ئەم شارە کراون. ئەم هاووڵاتیانە لە حەوشەی دەستبەسەرگەکەدا لە لایەن هێزەکانی یەکەی تایبەتەوە ئەشکەنجە دراون و تا ئێستا لە مافی پێوەندیکردن بە بنەماڵە و وەرگرتنی پارێزەر بێبەش کراون.

سەرچاوەیەکی ئاگادار لە ورمێیشەوە پێی ڕاگەیاندین کە لە ڕۆژانی ڕابردوودا بەرپرسانی بەشی پاراستن و پشکنینی زیندانی ناوەندیی ئەم شارە سەردانی بەندی زیندانیانی سیاسییان کردووە و ڕایانگەیاندووە کە بە هۆی دۆخی تایبەتی ئێرانەوە پێدانی مۆڵەتی پشووی کاتی بە بەندکراوانی سیاسی بۆ ماوەی سێ مانگ ڕاگیراوە.

لە درێژەدا دوایین پێرستی دەستبەسەرکراون بڵاو دەکەینەوە، ئەم پێرستە بەردەوام نوێ دەکرێتەوە.