تۆڕی مافه‌كانی مرۆڤی کوردستان

تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان لە ڕاپۆرتی مانگانەی خۆیدا ئاوڕ لە حاڵەتەکانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە کوردستان و پێشێلکردنی مافی هاووڵاتیانی کورد لە ناوچە و شارەکانی ئێران لە یەک مانگی ڕابردوودا دەداتەوە.

بە هۆی قەدەغەبوونی چالاکیی ڕێکخراوە سەربەخۆکانی مافی مرۆڤەوە لە ئێراندا و گوشاری سەر بنەماڵەی قوربانیانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ، ئامادەکردنی ڕاپۆرتی بەڵگەدار و ورد ڕووبەڕووی گرفتی فراوان دەبێتەوە.

هەر بۆیە ئامار و زانیارییەکانی ناو ئەم ڕاپۆرتە سەرجەم حاڵەتەکانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ ناگرێتەوە. ئەم ڕاپۆرتە لەسەر بنەمای هەواڵ و ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان و هەروەها لێکۆڵینەوە و پشتڕاستکردنەوەی ڕاپۆرت و هەواڵی ڕێکخراوە و ماڵپەڕە چالاکەکانی تر لەم بوارەدا ئامادە کراوە.

بەپێی ئامارە کۆکراوەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان، لە ڕەزبەری ١٤٠٣دا (سێپتامبەر و ئۆکتۆبەری ٢٠٢٤)

• کۆڵبەران

تاریق نەزەری، حسەین کەمالیان و سیامەند حەسەنپوور، سێ کۆڵبەری خەڵکی شارەکانی سەلاسی باوەجانی، پیرانشار و سەردەشت، بە دەسڕێژی هێزە سنوورپارێزەکانی ئێران و داکەوتن لە بەرزاییەوە لە کاتی ڕاوەدوونران لە لایەن ئەم هێزانەوە، لە ناوچە سنوورییەکانی نەوسوود، پیرانشار و سەردەشت کوژران.

هەروەها چوار کۆڵبەریش بە هۆی پەلامار و لێدانی هێزە سنوورپارێزەکانەوە لە ناوچە سنوورییەکانی بانە و پیرانشار بریندار بوون.

• لەسێدارەدان

لانیکەم ١٠ بەندکراوی کورد کە پێشتر بە تۆمەتی پێوەندار بە «مادە هۆشبەرەکان» و «کوشتنی بەئەنقەست» سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپابوو، لە زیندانەکانی کرماشان، قزلحەساری کەرەج، هەمەدان و ورمێ لە سێدارە دران.

• سزاکان

لانیکەم ١٤ هاووڵاتی و چالاکی کورد لە لایەن دادگاکانی پیاچوونەوە، کەیفەری و شۆڕشی ئیسلامیی شارەکانی تاران، مەهاباد، شنۆ، بۆکان، سنە و مەریوانەوە، بە تۆمەتی سیاسی سزای بەندکران و بەندکرانی هەڵپەسێردراویان بەسەردا سەپا.

• دەستبەسەرکردن

لانیکەم ١٣ هاووڵاتی و چالاکی کورد لە شارە جیاوازەکانی پارێزگاکانی کوردستان، کرماشان و ئازەربایجانی ڕۆژئاوا بە هۆکاری سیاسی لە لایەن دامودەزگا ئەمنی و دادوەرییەکانەوە دەستبەسەر کران. یەک کەسیان بە مەبەستی جێبەجێکردنی سزای بەندکران ڕەوانەی زیندانی ناوەندیی ورمێ کرا و دوو چالاکی دیکەیش دوای چەند کاتژمێرێک لێپرسینەوە لە زیندان ئازاد کران. لەسەر چارەنووسی دەستبەسەرکراوانی تر هێشتا هیچ زانیارییەک بەردەست نەکەوتووە.

• کوشتنی کاسبکاران

ڕۆژی ١٢ی ڕەزبەر (٣ی ئۆکتۆبەر) هێزەکانی بەشی ڕووبەڕووبوونەوەی کاڵای قاچاخی پۆلیسی ئینتیزامیی بۆکان لە جادەی بۆکان بۆ مەهاباد بە گومانی هەڵگرتنی کاڵای قاچاخ کەوتنە دوای ئۆتۆمبێلی یووسف دەشتیی کاسبکاری ٣٨ ساڵەی کورد و دەسڕێژیان لێ کرد کە بووە هۆی برینداربوونی شۆفیرەکە، لە ئەنجامدا ئۆتۆمبێلەکە وەرگەڕا و ئەم هاووڵاتییە گیانی لە دەست دا.

• کوشتنی هاووڵاتیان

ڕۆژی سێشەممە ١٧ی ڕەزبەر (٨ی ئۆکتۆبەر) مێهرشاد ئەڵماسی، لاوی ٢٠ ساڵانی خەڵکی کرماشان کە دەسفرۆش بوو، لە نزیک مەیدانی تاقەوسانی ئەم شارە کەوتە بەر تەقەی هێزەکانی پۆلیس و گیانی لە دەست دا.

• دۆخی زیندانیانی سیاسی

بڕیاری دەستبەسەربوونی سەلام سوڵتانی و ئەمیر فەقێ، هاووڵاتیانی خەڵکی گوندی «خورەنج»ی پیرانشار کە لە دۆخێکی هەڵپەسێردراو و لە زیندانی نەغەدە ڕاگیراون، جارێکی تر بۆ ماوەی مانگێک درێژ کرایەوە.

زەینەب جەلالیان، زیندانی سیاسیی کوردی سزادراو بە بەندکرانی هەتاهەتایی کە لە زیندانی ناوەندیی یەزددا حەڤدەیەم ساڵی بەندکران تێدەپەڕێنێت، بە دەستووری وەزارەتی ئیتلاعات لە مافی دیداری بنەماڵە بێبەش کراوە. ئەم زیندانییە سیاسییە لە چوار ساڵ لەمەوپێشەوە و دوابەدوای گوازرانەوە بۆ زیندانی یەزد، تا ئێستا تەنها یەک جار توانیویەتی لەگەڵ بنەماڵەکەیدا دیدار بکات. ئەم زیندانییە سیاسییە هەروەها بە هۆی بەردەوامبوونی ئازاری قورسی پاڵووی لای ڕاستیەوە، بە مەبەستی سی‌تی سکان ڕەوانەی نەخۆشخانەی فەڕوخیی یەزد کرا و سەرەڕای ناڕەزایی و دەنگهەڵبڕینی، هێزەکانی زیندان ناچاریان کرد بە کەلەبچە و پێبەندەوە تاقیکارییەکە ئەنجام بدات.

مامۆستا محەممەد خزرنژاد، مامۆستای ئایینیی کورد و لە دەستبەسەرکراوانی سەرهەڵدانی ژن، ژیان، ئازادی لە بۆکان، لە زیندانی ناوەندیی ورمێوە گوازرایەوە بۆ زیندانی ناوەندیی سنە. بنەماڵەی ئەم زیندانییە سیاسییە دانیشتووی شاری سنەن و هەر بۆیە لە چەند مانگی ڕابردوودا داوای کردبوو بیگوێزنەوە بۆ زیندانی ناوەندیی ئەم شارە.

ڕۆژی ١٤ی ڕەزبەر (٥ی ئۆکتۆبەر) دووەم دانیشتنی دادگاییکردنی وریشە مورادی، ئەندامی کۆمەڵگەی ژنانی ئازادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان (کەژار)، لە لقی ١٥ی دادگای شۆڕشی ئیسلامیی تاران بە سەرۆکایەتیی دادوەر سەڵەواتی بە تۆمەتی «بەغی» لە ڕێگای ئەندامبوونەوە لە پارتی ژیانی ئازادی کوردستاندا (پژاک) بەڕێوە چوو. ئەم زیندانییە سیاسییە لە ڕۆژی ١٩ی ڕەزبەرەوە (١٠ی ئۆکتۆبەر) هاوکات لەگەڵ ڕۆژی جیهانیی ڕووبەڕوبوونەوەی سزای لەسێدارەداندا بە شێوەی بێسنوور مانی لە خواردن گرتووە.

دارا ڕەشیدی، زیندانیی سیاسیی کوردی خەڵکی سەردەشت کە سزای ٧ ساڵ و ٦ مانگ بەندکرانەکەی لە زیندانی ناوەندیی ورمێدا تێدەپەڕێنێت، لە سەرەتای ڕەزبەرەوە (کۆتایی سێپتامبەر) بە دەستووری سەرۆکی زیندانەکە گوازراوەتەوە بۆ بەندی ئەمن و لە مافی دیداری بنەماڵە بێبەش کراوە.

ئەحمەدڕەزا حائیری، زیندانیی سیاسیی کوردی خەڵکی ئیلام و دانیشتووی تاران کە لە زیندانی قزلحەساری کەرەجدا سزای سێ ساڵ و ٨ مانگ بەندکران تێدەپەڕێنێت، بە گوشار و دەستێوەردانی دامودەزگا ئەمنییەکان، لە زینداندا ڕووبەڕووی دۆسیەسازیی نوێ بووەتەوە و ڕۆژی چوارشەممە ٢٥ی ڕەزبەر (١٦ی ئۆکتۆبەر) دانیشتنی لێپرسینەوە لەم زیندانییە سیاسییە بە تۆمەتی «بانگەشەی دژ بە حکومەت» و «بڵاوکردنەوەی بابەتی درۆ» لە لقی یەکەمی لێپرسینەوەی دادسەرای گشتی و شۆڕشی کەرەج بە شێوەی ڤیدیۆکۆنفرانس بەڕێوە چوو.

• دۆخی بەندکراوانی تاوانە گشتییەکان

هادی ڕوستەمی، بەندکراوی سزادراو بە بڕینەوەی ئەندامی جەستە، ڕۆژی ٦ی ڕەزبەر (٢٧ی سێپتامبەر) دوای ئەشکەنجەدران لە لایەن پاسەوانەکانی زیندانی ناوەندیی ورمێوە و بە دەستووری بەرپرسانی زیندان بە کەلەبچە و پێبەندەوە ڕەوانەی ژووری تاکەکەسی کرا.

فەردین و فەرهاد ئاقازاده، دو برای بەندکراوی خەڵکی ورمێ، دوای ئەوەی لە لایەن پاسەوانەکانی زیندانی ناوەندیی ورمێوە ئەشکەنجە دران و گوازرانەوە بۆ ژووری تاکەکەسی، هەوڵی خۆکوشتنیان دا.

• حاڵەتەکانی تر

ئێوارەی ٢٣ی ڕەزبەر (١٤ی ئۆکتۆبەر) و دوابەدوای نووسینی وشەی «شەهید» لەسەر کێلی مەزاری شێخ ئازاد شەهابی، هێزە ئەمنییەکان هێرشیان کردە سەر خانەقای «ڕێگای ئازادی» لە شاری سەقز و پەلاماری ژمارەیەک لە ئەندامانی بنەماڵەی شێخ ئازاد و دەروێشەکانی ناو خانەقاکەیان دا. شێخ ئازاد شەهابی کە لە سیما ناسراوەکانی عیرفان و تەسەوفی کوردستان بوو، ڕۆژی ٢٨ی پووشپەڕی ١٤٠٣ (١٨ی جولایی ٢٠٢٤) لەگەڵ دوو هاووڵاتیی دیکەدا بە ناوەکانی پەیمان محەممەدی و پەرویز ڕەحیمپەنا لە خانەقای «ڕێگای ئازادی»ی شاری سەقز بە دەسڕێژی چەند چەکدارێکی نەناسراو کوژران.