تۆڕی مافه‌كانی مرۆڤی کوردستان

تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان لە ڕاپۆرتی مانگانەی خۆیدا ئاوڕ لە حاڵەتەکانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە کوردستان و پێشێلکردنی مافی هاووڵاتیانی کورد لە ناوچە و شارەکانی ئێران لە یەک مانگی ڕابردوودا دەداتەوە. ئەم ڕاپۆرتە لەسەر بنەمای هەواڵ و ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان و هەروەها لێکۆڵینەوە و پشتڕاستکردنەوەی ڕاپۆرت و هەواڵی ڕێکخراوە و ماڵپەڕە چالاکەکانی تر لەم بوارەدا ئامادە کراوە.

بە هۆی قەدەغەبوونی چالاکیی ڕێکخراوە سەربەخۆکانی مافی مرۆڤەوە لە ئێراندا و گوشاری سەر بنەماڵەی قوربانیانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ، ئامادەکردنی ڕاپۆرتی بەڵگەدار و ورد سەبارەت بە هەموو حاڵەتەکانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ ڕووبەڕووی گرفتی فراوان دەبێتەوە. هەر بۆیە ئامار و زانیارییەکانی ناو ئەم ڕاپۆرتە سەرجەم حاڵەتەکانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ ناگرێتەوە.

بەپێی ئامارە کۆکراوەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان، لە پووشپەڕی ١٤٠٤دا (ژوەن و جولایی ٢٠٢٥)، سێ کۆڵبەر کوژراون و دوو کۆڵبەری تریش بریندار بوون؛ لانیکەم شەش بەندکراوی کورد لە سێدارە دراون؛ ٨ کەس سزایان بەسەردا سەپاوە؛ لانیکەم ٧٦ کەس بە تۆمەتی سیاسی دەستبەسەر کراون؛ پێنج ژن بوونەتە قوربانیی دیاردەی «ژنکوشتن» و ژنێکیش تێزابی پێدا کراوە؛ سێ هاووڵاتیی کورد بە دەسڕێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران کوژراون و لە هێرشێکی درۆنیی سوپای پاسداراندا بۆ سەر هەرێمی کوردستان ئەندامێکی یەکینەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کوژراوە و ئەندامێکی دیکەیش بریندار بووە.

بە هۆی دەسڕێژی هێزە سنوورپارێزەکانی ئێرانەوە سێ کۆڵبەری کورد بە ناوەکانی سەیوان عەبدوڵڵا‌زادە، خالید محەممەدی و پەیام ئەحمەدی لە ناوچە سنوورییەکانی بانە و مەریوان کوژران و لانیکەم دوو کۆڵبەری تریش لە ناوچە سنوورییەکانی بانە بریندار بوون.

لانیکەم شەش بەندکراوی کورد کە پێشتر بە تۆمەتی «هاوکاریکردن لەگەڵ ئیسراییلدا»، «مادە هۆشبەرەکان»، «کوشتنی بەئەنقەست» و «دەستدرێژیکردن و کوشتن» سزای لەسێدارەدانیان بۆ دەرچووبوو، لە زیندانەکانی ناوەندیی کەرەج، کرماشان و بۆکان لە سێدارە دران. سزای لەسێدارەدانی تاوانباری «دەستدرێژیکردن و کوشتن» لە بەرچاوی خەڵکدا جێبەجێ کرا.

لە نێو ئەم کەسانەدا، ئیدریس ئالی و ئازاد شوجاعی، خەڵکی سەردەشت و ڕەسوول ئەحمەد ڕەسوول، خەڵکی شاری قەڵادزێی هەرێمی کوردستان، کە پێشتر بە تۆمەتی «موحارەبە» و «افساد فی‌الارض» لە ڕێگای هاوکاریکردن و سیخوڕیکردنەوە بۆ ئیسراییل سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپابوو، ڕۆژی ٤ی پووشپەڕی ١٤٠٤ (٢٥ی ژوەنی ٢٠٢٥) بە شێوەی نهێنی و بەبێ ڕەچاوکردنی مافی دوادیدار لەگەڵ بنەماڵەدا، لە زیندانی ناوەندیی ورمێ لە سێدارە دران. بە گوێرەی زانیارییەکان کۆتاپەسەندکردنی سزای ئەم هاووڵاتیانە بە پارێزەرەکانیان ڕانەگەیەنرابوو.

لانیکەم ٨ هاووڵاتیی کورد، لەوانە چالاکوانانی ئایینی، دەستبەسەرکراوانی سەرهەڵدانی «ژن، ژیان، ئازادی»، وەرزشوانێک و چالاکوانێکی کرێکاری، لە لایەن دادگاکانی شۆڕشی ئیسلامی، کەیفەری و تایبەتی مامۆستایانی ئایینییەوە لە شارەکانی ورمێ، شنۆ، سنە و هەمەدان بە تۆمەتی سیاسی سزای بەندکران، لەسێدارەدان، داماڵینی جلوبەرگی مامۆستایەتی و پێبژاردنی پارەیان بەسەردا سەپا.

ـ ئارمان شادیوەند، گۆرانیبێژی کوردی خەڵکی دەڕەشاری ئیلام، بە تۆمەتی سووکایەتیکردن بە سەرکۆماری پێشوو، سزای ٣٠ قامچیی بەسەردا سەپا و سزاکە هەر لە بەشی جێبەجێکردنی سزاکانی ئەو شارەدا جێبەجێ کرا.

ـ سلێمان عەبدی، ئەندامی ئەنجومەنی پیشەیی مامۆستایانی سەقز، لە لایەن لیژنەی لێکۆڵینەوە لە سەرپێچییە ئیدارییەکانەوە سزای خانەنشینکردنی زۆرەملێ بە دابەزاندنی پلەی فەرمانبەری بە ڕێژەی دوو گرووپی بەسەردا سەپا.

لانیکەم ٧٦ هاووڵاتیی کورد، لەوانە بریندارانی سەرهەڵدانی «ژن، ژیان، ئازادی»، چالاکوانانی سیاسی، مەدەنی، فەرهەنگی، کرێکاری و هەروەها ئەندامانی بنەماڵەی دادخوازانی کوردستان، لە شارە جیاوازەکانی پارێزگاکانی کوردستان، ئازەربایجانی ڕۆژئاوا، ئیلام و تاران، بە هۆکاری سیاسی لە لایەن دامودەزگا ئەمنی و دادوەرییەکانەوە دەستبەسەر کران.

لە کۆی ئەم هاووڵاتیانە چوار کەسیان بە مەبەستی جێبەجێکردنی سزای بەندکران ڕەوانەی زیندانەکانی ورمێ و سنە کراون. زۆربەی ئەم هاووڵاتیانە تا ئێستایش هەر دەستبەسەرن و لەسەر چارەنووس و شوێنی ڕاگرتنی هەندێکیان هیچ زانیارییەک بەردەست نەکەوتووە.

لانیکەم پێنج ژنی کورد بە ناوەکانی مەحبووبە دلاوەری، سدیقە ڕوستەمی، لەیلا ڕوستەمی، موحەدیسە میرزایی و چنوور عەباسی لە پارێزگاکانی ئیلام، کرماشان و کوردستان بە دەستی هاوسەر، زاوا یان داواکارەکەیان بە چەکی گەرم یان بەرکەوتنی شتی قورسەوە کوژراون.

هەروەها مێهری عەبدولقادری، ژنی ٢٥ ساڵانی خەڵکی جوانڕۆ، لە یەکێک لە گوندەکانی ئەم شارەدا لە لایەن هاوسەرەکەیەوە کەوتە بەر پەلاماری تێزابەوە و دەموچاو و دەستەکان و چاوی بە سەختی بریندار بوو. مێهری عەبدولقادری لە ئەنجامی ئەم پەلامارەدا بینایی چاوێکی لە دست داوە و منداڵە ٨ ساڵانەکەیشی بریندار بووە.

ـ فواد عەلیخانی، ٤١ ساڵان، ڕۆژی ٢ی پووشپەڕی ١٤٠٤ (٢٣ی ژوەنی ٢٠٢٥) لە خاڵی پشکنینی سوپای پاسداران لە مەیدانی ئازادەگانی کرماشاندا دەستبەسەر کرا و ڕۆژی دواتر هەواڵی گیانلەدەستدانی بە بنەماڵەکەی ڕاگەیەنرا. ئەگەرچی هێشتا نەتوانراوە هۆکاری گیانلەدەستدانی ئەم هاووڵاتییە بە تەواوی ڕوون و پشتڕاست بکرێتەوە، بەڵام هەندێ لە خزمان و هاوڕێیانی دەڵێن فواد لەژێر ئەشکەنجەدا کوژراوە.

ـ ئازاد ڕەعنایی، ٣٤ ساڵان، ڕۆژی ٥ی پووشپەڕی ١٤٠٤ (٢٦ی ژوەنی ٢٠٢٥) لە شەقامێکی سنەدا کەوتە بەر دەسڕێژی هێزەکانی پۆلیسی یەکەی فریاکەوتن و کوژرا.

ـ لەتیف یەعقووبی، خەڵکی گوندی «کۆزەڕەش»ی سەڵماس کە ڕۆژی ٢٥ی پووشپەڕی ١٤٠٤ (١٦ی جولایی ٢٠٢٥) لە ئەنجامی دەسڕێژی هێزە سنوورپارێزەکانی ئێراندا بریندار بووبوو، ڕۆژی ٣١ی پووشپەڕ (٢٢ی جولای) بە هۆی سەختبوونی برینەکانیەوە لە نەخۆشخانەیەکی ورمێ گیانی لە دەست دا.

ـ قادر خەرامانفەر، چالاکی مەدەنیی خەڵکی مەهاباد کە لە نزیکەی حەوت مانگ پێشەوە لە دۆخی دەستبەسەربوونی کاتیدایە، سەرەڕای تووشبوونی بە چەندین نەخۆشیی سەخت و دژوار، لە خزمەتگوزاریی پزیشکی بێبەش کراوە و دەوترێت دۆخی تەندروستیی خراپ و ناجێگیرە.

ـ کیانووش چراغی، زیندانیی سیاسیی خەڵکی دێلوڕان، وەک ناڕەزایەتییەک لە بەرانبەر دەرکردنی بڕیاری دەستبەسەربوونی کاتیی یەک مانگەدا و ڕووبەڕووکردنەوەی کۆمەڵێک تۆمەت، لە ڕۆژی سێی پووشپەڕەوە (٢٤ی ژوەن) بە شێوەی وشک مانی لە خواردن گرتووە.

ـ موتەلیب ئەحمەدیان، زیندانیی سیاسیی کوردی خەڵکی بانە کە پازدەهەم ساڵی بەندکرانی لە زیندانی تارانی گەورەدا (فەشافوویە) تێ دەپەڕێنێت، لە وەرگرتنی دەواودەرمان و چارەسەرە پێویستەکان بێبەش کراوە. ئەم زیندانییە سیاسییە تووشی چەندین نەخۆشیی جۆراوجۆری وەک شێرپەنجەی ڕژێنەی دوانزەگرێ، فتقی دیافراگم (Diaphragmatic hernia)، تەنگبوونەوەی کەناڵی مرۆخە و هەوکردنی بۆریی میز بووە و سەرباری هەموو ئەمانە و ڕاسپاردەی فەرمیی پزیشکە تایبەتمەندەکان، بەرپرسانی زیندان ڕێگرییان کردووە لە پێدانی چارەسەرە پێویستەکان.

ـ مووسا ئومیدی، چالاکی سیاسی و بەرپرسی بەرەی یەکگرتووی کورد لە پارێزگای ئیلام، ڕۆژی ٢٤ی پووشپەڕی ١٤٠٤ (١٥ی جولایی ٢٠٢٥) بە تۆمەتی «بانگەشەی دژ بە حکومەت» و «بڵاوکردنەوەی بابەتی درۆ» بانگهێشتی بەردەم لقی حەوتەمی دادسەرای گشتی و شۆڕشی ئیلام کرا.

بەرەبەیانی ڕۆژی شەممە ٢٨ی پووشپەڕی ١٤٠٤ (١٩ی جولایی ٢٠٢٥) درۆنێکی خۆکوژی سوپای پاسداران لە نزیک گوندی «شیوەگوێزان»ی پێنجوێن هێرشێکی کردە سەر ئۆتۆمبیلێک و لە ئەنجامی ئەم هێرشەدا ئەندامێکی یەکینەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان (بەشی سەربازیی پژاک) گیانی بەخت کرد و ئەندامێکی دیکەیش بریندار بوو.

هەروەها لە ئەنجامی دوو تێکهەڵچوونی چەکداری لە ناوچە سنوورییەکانی شاری بانە لە ڕۆژانی ٣٠ و ٣١ی پووشپەڕدا (٢١ و ٢٢ی جولای) لانیکەم سێ ئەندامی هێزە سنوورپارێزەکان کوژران و ٥ کەسی دیکەیش بریندار بوون.