تۆڕی مافه‌كانی مرۆڤی کوردستان

تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان لە ڕاپۆرتی مانگانەی خۆیدا ئاوڕ لە حاڵەتەکانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە کوردستان و پێشێلکردنی مافی هاووڵاتیانی کورد لە ناوچە و شارەکانی ئێران لە یەک مانگی ڕابردوودا دەداتەوە. ئەم ڕاپۆرتە لەسەر بنەمای هەواڵ و ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان و هەروەها لێکۆڵینەوە و پشتڕاستکردنەوەی ڕاپۆرت و هەواڵی ڕێکخراوە و ماڵپەڕە چالاکەکانی تر لەم بوارەدا ئامادە کراوە.

بە هۆی قەدەغەبوونی چالاکیی ڕێکخراوە سەربەخۆکانی مافی مرۆڤەوە لە ئێراندا و گوشاری سەر بنەماڵەی قوربانیانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ، ئامادەکردنی ڕاپۆرتی بەڵگەدار و ورد سەبارەت بە هەموو حاڵەتەکانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ ڕووبەڕووی گرفتی فراوان دەبێتەوە. هەر بۆیە ئامار و زانیارییەکانی ناو ئەم ڕاپۆرتە سەرجەم حاڵەتەکانی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ ناگرێتەوە.

بەپێی ئامارە کۆکراوەکانی تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان، لە خەرمانانی ١٤٠٤دا (ئاگۆست و سێپتامبەری ٢٠٢٥)، کۆڵبەرێک بریندار بووە؛ لانیکەم ١٩ بەندکراوی کورد لە سێدارە دراون؛ ٩ کەس سزای بەندکرانیان بۆ دەر چووە و یەک کەسیش دیسانەوە سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپاوە؛ لانیکەم ٢٩ کەس، لەوانە ٩ منداڵ، بە تۆمەتی سیاسی دەستبەسەر کراون؛ ژنێک بووە بە قوربانیی دیاردەی ژنکوشتن؛ دوو هاووڵاتی بە دەسڕێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران کوژراون؛ چەندین چالاکوان و ئەندامی بنەماڵەی دادخوازان بانگهێشتی بەردەم دەزگا ئەمنییەکان کراون؛ چوار منداڵ بە تەقینەوەی مین بریندار بوون و چالاکێکی ژینگەپارێزیش کە لە کاتی کوژاندنەوەی ئاگری دارستانەکاندا بریندار بووبوو، گیانی بەخت کرد.

بە هۆی دەسڕێژی هێزە سنوورپارێزەکانی ئێرانەوە کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی میلاد تەبەد لە ناوچەیەکی سنووریی مەریوان بریندار بوو.

سزای لەسێدارەدانی لانیکەم ١٩ بەندکراوی کورد کە پێشتر بە تۆمەتی «مادەی هۆشبەر» و «کوشتنی بەئەنقەست» بۆیان دەرچووبوو، لە زیندانە ناوەندییەکانی کەرەج، سنە، کرماشان، تەورێز و قزلحەساری کەرەج جێبەجێ کرا.

لانیکەم ١٠ هاووڵاتیی کورد، لەوانە چالاکانی سیاسی و مەزهەبی، لە لایەن دادگاکانی شۆڕشی ئیسلامی، دادگای تایبەتی مامۆستایانی ئایینی و دادگای پیاچوونەوەی پارێزگاکانی ئازەربایجانی ڕۆژئاوا، کرماشان، هەمەدان و تارانەوە بە تۆمەتی سیاسی سزای وەک بەندکران، بەندکرانی هەڵپەسێردراو، داماڵینی جلوبەرگی مامۆستایەتی و لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپا.

ناسر بەکرزادە، زیندانیی سیاسیی کورد کە پێشتر سزای لەسێدارەدانی لە لایەن دیوانی باڵای ئێرانەوە هەڵوەشابوویەوە، پاش دادگاییکردنەوە جارێکی تر بە تۆمەتی «سیخوڕیکردن بۆ ئیسراییل» هەمان سزای پێشووی بەسەردا سەپایەوە. هەروەها شاهین وەساف کە ئەویش پێشتر بە هەمان تۆمەت سزای لەسێدارەدانی بۆ دەر چووبوو، دوای هەڵوەشانەوەی بڕیارەکە لە دیوانی باڵای ئێراندا، لە لایەن دادگای هاوتەریبەوە سزای ١٠ ساڵ بەندکرانی بەسەردا سەپا.

لانیکەم ٢٩ هاووڵاتی، لەوانە چالاکوانانی مەدەنی، پیشەیی و سیاسی و هەروەها ٩ منداڵ، لە شارە جیاوازەکانی پارێزگاکانی کوردستان، ئازەربایجانی ڕۆژئاوا و ئێسفەهان بە هۆکاری سیاسی لە لایەن دامودەزگا ئەمنی و دادوەرییەکانەوە دەستبەسەر کران.

لە کۆی ئەم هاووڵاتیانە دوو کەس بە مەبەستی جێبەجێکردنی سزای بەندکران ڕەوانەی زیندانی ناوەندیی ورمێ کراون، حەوت کەسیان ئازاد کراون و ئەوانی دیکە تا ئێستایش هەر دەستبەسەرن و لەسەر چارەنووس و شوێنی ڕاگرتنیان هیچ زانیارییەکی ورد بەردەست نەکەوتووە.

ژنێکی ٣٢ ساڵانی خەڵکی سەقز بە ناوی سورەییا عەلیمحەممەدی کە دایکی منداڵێکی ٧ ساڵان بوو، لەبەر «کێشەی خێزانی» لە لایەن هاوسەرەکەیەوە ئاگری تێ بەر درا و دوای چەند کاتژمێرێک مانەوە لە نەخۆشخانە، بە هۆی سەختبوونی برینەکانیەوە گیانی لە دەست دا.

محەممەد ڕەشیدی، ٢٢ ساڵان و خەڵکی گوندی «پیرعومران»ی سەقز، ڕۆژی ٢٤ی خەرمانانی ١٤٠٤ (١٥ی سێپتامبەری ٢٠٢٥) کەوتە بەر دەسڕێژی هێزە چەکدارەکانی بەشی پاسەوانیی کانزای زێڕی «قوڵقوڵە» و گیانی بەخت کرد. ئەم هاووڵاتییە لەگەڵ ژمارەیەک جووتیاری دیکەدا، لە بەرانبەر دروستکردنی نایاسایی جادەیەک لە ناو زەویوزار و کێڵگەکانی ئەوانەوە بەرەو کانزای زێڕی «قوڵقوڵە» گردبوونەوەیەکی ناڕەزایی هێمنانەیان پێک هێنابوو. جیا لە محەممەد ڕەشیدی، چوار هاووڵاتیی دیکەیش بە ناوەکانی هێمن ڕەشیدی، عادڵ ڕەشیدی، محەممەدئەمین ڕەشیدی و ڕامیار ڕەشیدی بریندار بوون.

چیا (خدر) ئەحمەدنژاد، کاسبکاری ٤٢ ساڵانی خەڵکی پیرانشار و باوکی سێ منداڵ، ڕۆژی ٢٩ی خەرمانانی ١٤٠٤ (٢٠ی سێپتامبەری ٢٠٢٥) بە هۆی ڕاوەدوونران لە لایەن هێزەکانی پۆلیسی ئینتیزامییەوە، بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت کەوتە بەر دەسڕێژی ئەو هێزانە و بە هۆی بەرکەوتنی گوللەوە گیانی بەخت کرد.

کەریم مەلاعەلیزادە، چالاکی مەدەنی و ژینگەپارێزی خەڵکی شنۆ، بەبێ مۆڵەتی دادوەری چەندین جار بانگهێشتی بەردەم ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەم شارە کرا و زیاتر لە ١٥ کاتژمێر خرایە بەر لێپرسینەوە. هاوکات دەست بەسەر مۆبایلەکەیشیدا گیرا و دوای چەند ڕۆژێک ڕادەستی کرایەوە. دۆسیەیەک بۆ ئەم چالاکوانە کوردە دروست کراوە و نێردراوە بۆ دادگا.

چوار ئەندامی ئەنجومەنی پیشەیی مامۆستایانی کوردستان بە ناوەکانی نەسرین کەریمی، مەجید کەریمی، سەلاح حاجی‌میرزایی و لوقمان ئەفزەلی لە لایەن دەزگای ئیتلاعاتی هێزی ئینتیزامی (فەراجا)ی سنەوە بانگهێشت کران و خرانە بەر لێپرسینەوە.

نەهیە ڕەحیمی، دایکی دادخوازی ڕامین فاتیحی لە گیانبەختکردوانی سەرهەڵدانی «ژن، ژیان، ئازادی» لە سنە، بانگهێشتی بەردەم بنکەی هەواڵگریی ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەم شارە کرا و بۆ ماوەی چەند کاتژمێرێک خرایە بەر لێپرسینەوە. پێشتر ڕامین فاتیحیی برای ئەو گیانبەختکردووەیش بۆ هەمان ئەو ناوەندە ئەمنییە بانگهێشت کرابوو و لێپرسینەوە و هەڕەشەی لێ کرابوو.

هاوکات لەگەڵ سێیەم ساڵیادی کوشتنی حکومەتیی ژینا ئەمینیدا، چەندین چالاکوانی مەدەنی و مافەکانی ژنان، لەوانە سیمین چایچی، فاتمە زەندکەریمی، مەرزیە مورادوەیسی و سووسەن ڕازانی بانگهێشتی بەردەم بنکەی هەواڵگریی دەزگای ئیتلاعاتی سوپای پاسدارانی سنە کران و بە مەبەستی وەرگرتنی بەڵێننامەی نووسراو، خرانە بەر لێپرسینەوە و گوشارەوە.

چوار منداڵ بە ناوەکانی سامی جەلالی، مانی جەلالی، کیانووش خەسرەوی و موبین خەسرەوی، بە هۆی تەقینەوەی مینەوە لە سایلۆیەکدا لە شەقامی ١٦ مەتریی دیواندەرە، بریندار بوون.

ڕێبین گۆرانی، ژینگەپارێزی ١٨ ساڵانی خەڵکی مەریوان، لە کاتی کۆنترۆڵکردنی ئاگری دارستانەکانی ناوچەی «هەنجیران»ی مەریواندا تووشی کێشەی توندی هەناسە بوو و دوای ١١ ڕۆژ مانەوە لە بەشی چاودێرییە تایبەتەکانی نەخۆشخانەی تەوحیدی سنە، گیانی بەخت کرد.

گەلەریی زێڕی «کوردۆ» لە شاری سنە بە هۆکاری «بێحیجابی (ڕەچاونەکردنی حیجابی ئیسلامی)» لە لایەن ئیدارەی چاودێریکردنی شوێنە گشتییەکانی فەرماندەیی ئینتیزامیی کوردستانەوە داخرا و پۆلۆمپ کرا.