شبکه حقوق بشر کردستان در گزارش‌های ماهانه خود به بررسی موارد نقض حقوق بشر در کردستان و نقض حقوق شهروندان کُرد در سراسر ایران می‌پردازد.

با توجه به ممنوعیت فعالیت سازمان‌های مستقل حقوق بشری در ایران و تحت فشار قرار داشتن افرادی که در معرض نقض حقوق بشر قرار می‌گیرند و همچنین خانواده و نزدیکان آنها، انتشار گزارش‌های مستند و دقیق با دشواری زیادی همراه است.

به همین دلیل آمار و اطلاعات ارائه شده در این گزارش در برگیرنده تمام موارد نقض حقوق بشر نیست. این گزارش ماحصل بررسی اخبار و گزارش‌های انتشار یافته توسط شبکه حقوق بشر کردستان و راستی‌آزمایی گزارش‌های منتشر شده از سوی دیگر نهادهای حقوق بشری و سایت‌های خبری است.


بر اساس آمار گردآوری شده از سوی شبکه حقوق بشر کردستان در تیر ۱۴۰۳

کولبران

ارکان بالواس٬ ایوب محمدی و کیان زینی با تیراندازی نیروهای مرزبانی جمهوری اسلامی ایران در مناطق مرزی شهرستان‌های مریوان استان کردستان٬ نوسود استان کرمانشاه و سردشت استان آذربایجان غربی کشته شدند.

دست‌کم ۱۶ کولبر در نتیجه تیراندازی و ۲ کولبر در اثر ضرب و شتم توسط نیروهای مرزبانی ایران در مناطق مرزی استان‌های کرمانشاه٬ کردستان و آذربایجان غربی مجروح شدند.

ردیفنام و نام خانوادگی اهلمحل وقوعتاریخ وقوعکشته – زخمیتوضیحات
1ارکان بالواسهمریوانتته هورامان مریوان۱ تیرکشته۲۹ ساله٬ بدون بار٬ تیراندازی نیروهای مرزبانی
2محمد کاکیبانهبانه۶ تیرزخمی۲۱ ساله٬ تیراندازی نیروهای مرزبانی
3امید مرادیمریوانتته هورامان مریوان۸ تیرزخمیضرب و شتم توسط نیروهای مرزبانی
4شیرزاد چاوشینیبانهبانه۹ تیرزخمیضرب و شتم همراه با تیراندازی نیروهای مرزبانی
5ابراهیم ابراهیمیسردشتسردشت۱۰ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
6محمد آلیسردشتسردشت۱۳ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
7سینا نادریپاوهنوسود۱۷ تیرزخمی۱۸ ساله٬ تیراندازی نیروهای مرزبانی
8ایوب محمدیجوانرودنوسود۱۸ تیرکشتهتیراندازی نیروهای مرزبانی
9مسیح مرادینامعلومنوسود۱۸ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
10ایوب مرادینامعلومنوسود۱۸ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
11مهدی بشارتینامعلومنوسود۱۸ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
12مهران عبدینامعلومنوسود۱۸ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
13پیمان ویسینامعلومنوسود۱۸ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
14نوید حسنیبانهبانه۱۸ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
15محمد دریمریواننودشه۲۴ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
16احمد ملاییثلاث باباجانینوسود۲۵ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
17سیروان رسولیبانهبانه۲۵ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
18کیان زینیسردشتسردشت۲۶ تیرکشتهتیراندازی نیروهای مرزبانی٬ ۱۹ ساله
19پیمان قادریسردشتسردشت۲۶ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی
20کیوان قادریسردشتسردشت۲۶ تیرزخمیتیراندازی نیروهای مرزبانی

اعدام

دست‌کم ۳ شهروند اهل هرسین٬ سرپل ذهاب و اسلام آبادغرب در استان کرمانشاه به اتهامات مربوط به «مواد مخدر» و «قتل عمد» در زندان عادل‌آباد شیراز و دیزل‌آباد کرمانشاه اعدام شدند.

ردیفنام و نام خانوادگی اهلاتهامتاریخ اجرای حکممحل اجرای حکمتوضیحات
1مجتبی کرمیهرسینمواد مخدر۱۷ تیرزندان عادل آباد شیراز۲۸ ساله
2دانیال کاظمی نژاداسلام آبادغربقتل عمد۳۱ تیرزندان دیزل آباد کرمانشاه۳۰ ساله٬ ۱۷ تیر ۱۴۰۲ بازداشت شده بود و بدون اطلاع قبلی خانواده اعدام شد
3خلیل جمالیسرپل ذهابقتل عمد۳۱ تیرزندان دیزل آباد کرمانشاه

قتل شهروندان

ریبوار رشیدی٬ کاسبکار ۲۹ ساله اهل بانه استان کردستان که در تاریخ ۱۷ تیر در منطقه مرزی « هنگه‌ژال» شهرستان بانه با تیراندازی نیروهای مرزبانی ایران مجروح و پس از انتقال به بیمارستان به کما رفته بود در تاریخ ۳۱ تیر جان خود را از دست داد.

زن‌کشی

دست‌کم ۴ زن کُرد به نام‌های نرمین پیرهمن٬ مرضیه غلام‌پور٬ ماریا شیرمحمدی و آیدا حیدریان در شهرهای سنندج٬ بجنورد و ایوان غرب قربانی پدیده زن‌کشی شدند. نرمین پیرهمن و مرضیه غلامپور که هر دو قربانی کودک‌ همسری بودند به دلیل درخواست طلاق، توسط همسران خود به قتل رسیدند. ماریا شیرمحمدی به دلیل رد درخواست ازدواج، توسط خواستگارش کشته شده است. از انگیزه قتل آیدا حیدریان توسط همسرش اطلاعی در دست نیست.

ردیفناممحل وقوعتاریخ وقوعتوضیحات
1نرمین پیرهمنسنندج۳ تیرقربانی کودک همسری٬ به دلیل «اختلاف خانوادگی و درگیری بر سر طلاق» توسط همسرش با ضربات متعدد چاقو کشته شد.
2مرضیه غلامپوربجنورد۱۶ تیرقربانی کودک همسری٬ بعد از درخواست طلاق توسط همسرش با چهار گلوله کشته شد
3ماریا شیرمحمدیبندرعباس۲۶ تیراهل ایوانغرب و ساکن بندرعباس به دلیل رد پیشنهاد ازدواج توسط خواستگارش با شلیک گلوله به قتل رسید.
4آیدا حیدریانسنندج۲۷ تیر۳۱ ساله٬ کارمند هلال احمر سنندج٬ با ضربات چاقو توسط همسرش کشته شد

صدور حکم

دست‌کم برای ۱۰ شهروند کُرد از سوی دادگا‌ه‌های انقلاب اسلامی کرج٬ شهریار٬ ارومیه٬ بوکان٬ مریوان٬ سنندج و دهگلان به اتهامات سیاسی، احکام حبس٬ شلاق و تبعید صادر شده است.

ردیفنام و نام خانوادگیاهلاتهامتاریخ صدور حکمدادگاه صادر کنندهمحکومیتتوضیحات
1فرهاد شیخیسقزفعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایراناوایل تیرشعبه اول دادگاه انقلاب کرج۱ سال حبس٬ ۲ سال ممنوعیت خروج از ایران٬ ۲ سال تبعید و زندگی اجباری در شهر دیواندره و منع زندگی به مدت ۲ سال در استان های البرز و تهرانفعال کارگری
2مرتضی سیدیکامیارانتشکیل گروه به قصد برهم زدن امنیت کشور۲ تیرشعبه ۲ دادگاه انقلاب شهریار۲ سال حبس تعزیری با احتساب ایام بازداشت قبلیفعال کارگری
3مهدی مجیدیبوکانحمایت از دولت اسراییل٬ تبلیغ علیه نظام٬ توهین به رهبری۳ تیردادگاه تجدیدنظر ارومیهتایید حکم ۳ سال حبسشهروند
4متین حسنیبوکاناغوا یا تحریک مردم به جنگ و کشتار با یکدیگر به قصد برهم زدن امنیت کشور و تبلیغ علیه نظام۵ تیرشعبه ۱۰۱ دادگاه کیفری ۲ بوکان۳۱ ماه حبس تعزیری
5خبات ویسیمریوانتبلیغ علیه نظام و عضویت در یکی از احزاب کرد اپوزسیون حکومت ایران۱۳ تیردادگاه تجدیدنظر سنندجافزایش حکم از ۱۵ ماه به ۴۳ ماه حبس
6آرام قادریمریوانتبلیغ علیه نظام از طریق انتشار مطلب در حمایت ار خیزش زن٬ زندگی٬ آزادی٬ انتشار تصاویر فرزاد کمانگر و حضور در اجتماعات صنفی معلماناواسط تیردادگاه انقلاب مریوان۴ ماه حبس و تعلیق آن به مدت ۲ سال
7تحسین مصطفیمریوانتبلیغ علیه ن ظلم از طریق انتشار مطلب در حمایت ار خیزش زن٬ زندگی٬ آزادی٬ انتشار تصاویر فرزاد کمانگر و حضور در اجتماعات صنفی معلماناواسط تیردادگاه انقلاب مریوان۴ ماه حبس و تعلیق آن به مدت ۲ سال
8سیوان سلیمیمریوانتبلیغ علیه نظام از طریق انتشار مطلب در حمایت ار خیزش زن٬ زندگی٬ آزادی٬ انتشار تصاویر فرزاد کمانگر و حضور در اجتماعات صنفی معلماناواسط تیردادگاه انقلاب مریوان۴ ماه حبس و تعلیق آن به مدت ۲ سال
9آرام محمدیمریوانتبلیغ علیه نظام از طریق انتشار مطلب در حمایت ار خیزش زن٬ زندگی٬ آزادی٬ انتشار تصاویر فرزاد کمانگر و حضور در اجتماعات صنفی معلماناواسط تیردادگاه انقلاب مریوان۴ ماه حبس و تعلیق آن به مدت ۲ سال
10امجد بختیاریدهگلاناخلال در نظم و آسایش عمومی و تبلیغ علیه نظاماواسط تیرشعبه ۱۰۲ دادگاه کیفری ۲ دهگلان۱ سال حبس تعزیری و ۷۴ ضربه شلاق. این حکم تا ۲ سال تعلیق شده استمعلم. در اعتراضات زن٬ زندگی٬ آزادی بازداشت شده بود

 
بازداشت‌ها


دست‌کم ۲۲ شهروند و فعال کُرد در شهرهای مختلف استان‌های کردستان، آذربایجان غربی و تهران به دلایل سیاسی توسط نهادهای امنیتی و قضایی بازداشت شدند. پنج نفر از این افراد جهت اجرای حکم حبس به زندان‌های نقده و سنندج منتقل شدند. شش نفر پس از چند روز بازداشت با تودیع وثیقه به صورت موقت آزاد شدند. از سرنوشت برخی از این افراد همچنان اطلاعی در دست نیست.

از این میان محمدرضا قیطرانی و اسعد کاکه پیشتر نیز در جریان خیزش ژن ژیان ئازادی بازداشت شده بودند.

فیض‌الله شادی٬ شهروند اهل کامیاران در محل کار خود توسط نیروهای امنیتی بازداشت و پس از ۲۴ ساعت آزاد شد. گفته می‌شود بازداشت وی به دلیل استفاده از کلمه «شهید» برای دایی خود در آگاهی ترحیم مادر بزرگش صورت گرفته است. عثمان شفیعی، دایی این شهروند کُرد، از اعضای حزب دمکرات کردستان ایران بود که در دهه شصت در جریان یک رویارویی نظامی، توسط نیروهای سپاه پاسداران جان باخته بود.

ردیفنام و نام خانوادگیاهلمحل بازداشتتاریخ بازداشتحوزه فعالیتمحل نگهداری و آخرین وضعیت
1ادریس دادرسمریوانمریوان۵ تیرشهروندبازداشت او همراه با ضرب و شتم بوده است
2آکام خضرزادهپیرانشهرپیرانشهر۱۰ تیرشهروندبازداشت و انتقال به زندان نقده جهت اجرای حکم ۲ سال حبس
3محمد رسول پوراشنویهاشنویه۱۲ تیرشهرونددر تاریخ ۲۴ تیر با تودیع وثیقه به صورت موقت آزاد شد
4کمال عقابیاشنویهاشنویه۱۲ تیرشهرونددر تاریخ ۲۴ تیر با تودیع وثیقه به صورت موقت آزاد شد
5ادریس کارسازاشنویهاشنویه۱۳ تیرشهروند
6ماموستا دکتر سلام محمودیانسردشتارومیه۱۳ تیرامام جمعه روستای بیوران سفلیاحضار به دادگاه ویژه روحانیت ارومیه
7سلیم ذوالقرنیناشنویهاشنویه۱۳ تیرشهروند
8صابر ذوالقرنیناشنویهاشنویه۱۳ تیرشهرونددر تاریخ ۲۴ تیر با تودیع وثیقه پانصد میلیون تومانی به صورت موقت آزاد شد
9سیوان ابراهیمیسنندجسنندج۱۳ تیرمدرس زبان کردی و عضو هیات مدیره انجمن فرهنگی اجتماعی نوژینبازداشت و انتقال به زندان سنندج جهت اجرای حکم ۸ ماه حبس
10کورش شریف پوردیواندرهدیواندره۱۴ تیرشهرونددر تاریخ ۲۳ تیر با تودیع وثیقه یک میلیارد تومانی به صورت موقت آزاد شد
11حمید فرهادیکرمانشاهتهران۱۸ تیرشهروند
12امید احمدیپیرانشهرپیرانشهر۱۹ تیرشهروندپس از احضار به دادگاه پیرانشهر بازداشت شد
13اسماعیل معروفیپیرانشهرپیرانشهر۱۹ تیرشهروند و معلم بازنشستهدر تاریخ ۲۸ تیر با تودیع وثیقه ۱ میلیارد تومانی به صورت موقت آزاد شد
14محمدخالد رسول زادهپیرانشهرپیرانشهر۱۹ تیرشهروند
15سلیمان محمودی (قاسم چومه لانی)مهابادمهاباد۲۰ تیرشهروند
16علی دانشمهابادمهاباد۲۰ تیرشهروند
17محمدرضا قیطرانیمهابادمهاباد۲۱ تیربازداشت شده خیزش انقلابی زن٬ زندگی٬ آزادی
18عثمان دلسوزپیرانشهرپیرانشهر۲۳ تیرشهروندبازداشت و انتقال به زندان نقده برای اجرای حکم ۲ سال حبس
19هژار دلسوزپیرانشهرپیرانشهر۲۳ تیرشهروندبازداشت و انتقال به زندان نقده برای اجرای حکم ۲ سال حبس
20علی الله ویسیسنندجسنندج۲۴ تیرفعال مدنی و زندانی سیاسی سابق
21فیض الله شادیکامیارانکامیاران۲۴ تیرشهرونداو پس از ۲۴ ساعت آزاد شد. دلیل بازداشت او استفاده از کلمه شهید برای دایی خود در آگاهی ترحیم مادربزرگش بوده است
22حسن امینیسنندجسنندج۳۱ تیرخانواده دادخواهبازداشت و انتقال به زندان سنندج برای اجرای حکم ۶ ماه و نیم

خانواده‌های دادخواه

حسن امینی، برادر محمد امینی از جانباختگان خیزش ژن ژیان ئازادی / زن زندگی آزادی پس از احضار به اجرای احکام دادسرای عمومی و انقلاب سنندج برای اجرای حکم ۶ ماه و ۱۵ روز حبس روانه زندان مرکزی این شهر شد. 

وضعیت زندانیان سیاسی

ـ پخشان عزیزی، فعال زن کُرد که با اتهام «بغی» در زندان اوین تهران به سر می‌برد از تاریخ ۱۶ تیر با دستور شورای انضباطی زندان از حق تماس و ملاقات با خانواده محروم شده است.

ـ به دنبال شیوع ساس در بند زنان کانون اصلاح و تربیت سنندج و عدم تلاش مسئولان زندان برای حل این مشکل، زندانیان این بند دست به اعتراض زدند.

آزادی دین و مذهب


ـ ماموستا دکتر سلام محمودیان٬ امام جمعه روستای «بیوران سفلی» و ماموستا حسن خضری٬ امام جمعه روستای «بیوران علیای» سردشت در استان آذربایجان غربی به دادگاه ویژه روحانیت ارومیه احضار شدند.

ـ آیت غلامی، ماموستای اهل سنت و امامت جماعت مسجد «محمد المصطفی» در کرمانشاه، پس از احضار به حراست مرکز روحانیت کرمانشاه، به دستور این نهاد امنیتی از امامت جماعت و فعالیت‌هایش در مسجد منع شد.

درگیری مسلحانه

در تاریخ ۱۹ تیر، نیروهای قرارگاه حمزه سپاه پاسداران با محاصره روستای «تاژاندره» در اشنویه، با گروهی چند نفره از نیروهای مسلح یکی از احزاب اپوزیسیون کُرد درگیر شدند. در جریان این درگیری، ‌دست‌کم یک نفر کشته و یک نفر دیگر نیز پس از زخمی شدن توسط نیروهای سپاه بازداشت شد.